Hoe te werken in de filmindustrie?

Motor, actie! De filmindustrie is een sector die ons altijd laat dromen: werken in een boeiende baan, de wereld rondreizen, sterren ontmoeten… Maar de keerzijde van de medaille is heel anders. De arbeids- en levensomstandigheden zijn hard en onvoorspelbaar, erkenning van vakgenoten is te zeldzaam, de arbeidsmarkt is verzadigd, de budgetten, salarissen, teams en draaidagen zijn tot een minimum beperkt… De filmindustrie blijft een financiële en industriële machine waarvan het belangrijkste doel is om geld te verdienen. Deze gids probeert de verschillende beroepen in deze strenge en meedogenloze sector voor te stellen, maar ook de realiteiten van deze wereld te tonen aan de hand van getuigenissen van actieve professionals. Werken in de film, ja, maar hoe? Alle professionals zeggen dit: het is net zo moeilijk om binnen te komen als om een goede plek te maken en deze te behouden.

Hier zijn tien vragen (en hun antwoorden) om je te helpen meer duidelijkheid te krijgen.

Aanvullende lectuur : E-sigaret: hoe deze in te stellen?

1 — Ben jij gemaakt voor de film?

Een film is een collectief werk en een menselijke avontuur dat veel technische en artistieke vaardigheden vereist. Vakmanschap is net zo belangrijk als talent, en talent vergeven niet alles. Artiesten hebben een verhoogde gevoeligheid en dit is een gebied waar menselijk contact van cruciaal belang is. Bescheidenheid is belangrijk: je bent slechts een schakel in de machine en niets is ooit gegarandeerd. Met elke film moet je je aanpassen aan een nieuw team, wetende dat op een set iedereen van elkaar afhankelijk is. De teams worden steeds kleiner, je moet veelzijdig zijn om op alle niveaus een handje te helpen. De uren zijn zeer variabel (je werkt overdag, maar je kunt ook ‘s nachts of in het weekend werken) en overuren zijn talrijk. Het extra werk, de vermoeidheid, de druk op de set zijn allemaal factoren die meespelen en het privéleven lijdt vaak.

Werkzekerheid bestaat niet en angst is altijd aanwezig. De zoektocht naar werk is de belangrijkste activiteit van de freelancer die niet draait. Dit kan een telefoontje duren of meerdere maanden. Projecten worden in enkele seconden afgerond en geannuleerd.

Aanrader : Hoe een oud huis te renoveren?

2 — Wat zijn de arbeidsomstandigheden?

Een spannend maar moeilijk dagelijks leven. Tijdens de opnames zijn de werkdagen zeer ongelijk. Op papier duren ze niet meer dan acht uur. In werkelijkheid duren ze zelden minder dan tien uur. Sommige beroepen, zoals de productie, zijn de eersten die de set voorbereiden en de laatsten die deze opruimen. We besteden uren aan het opzetten van een shot dat maar een paar minuten in beslag zal nemen. Wachtmomenten zijn net zo frequent als piekmomenten. De druk die samenhangt met tijd en geld is constant.

In Parijs wordt er van maandag tot vrijdag gefilmd, in de provincie van maandag tot zaterdag. Ver weg van de hoofdstad is het leven in hotels essentieel en daardoor is de afstand tot het gezin vaak groot. Na de opnames kennen freelancers soms lange periodes van werkloosheid terwijl ze wachten tot de telefoon gaat. En het is voor hen onmogelijk om iets te voorspellen in hun privéleven omdat een opdracht op elk moment kan komen.

3 — Wat is de status van filmwerkers?

Ze hebben een freelance status. Ze zijn werknemers (tijdelijke contracten) van een productiebedrijf en worden per project of per week betaald. Tussen twee contracten ontvangen ze werkloosheidsuitkeringen gedurende tien maanden, op voorwaarde dat ze in de afgelopen tien maanden vijfhonderd zeven uren hebben gewerkt. Sommige werknemers zijn in vaste dienst (permanent): in studio’s, auditoria, productiebedrijven, laboratoria… Anderen zijn zelfstandigen, zoals schrijvers, die betaald worden via auteursrechten. De filmindustrie wordt gereguleerd door de collectieve arbeidsovereenkomst voor filmproductie.

4 — Kun je van de film leven?

Het salaris van een freelancer in de podiumkunsten is soms gelijk aan dat van een maand voor andere beroepen: 824€ voor een naaister, 1.202€ voor een script, 1.429€ voor een hoofdredacteur… Maar ze verdienen dit bedrag alleen als ze werken. De grote meerderheid van de artiesten werkt minder dan 50 dagen per jaar. Minder dan vijfenzeventig dagen voor technici. Verminderd tot een jaarlijks inkomen, worden deze salarissen zeer relatief. De salarissen worden elke zes maanden bekeken door de Syndicale Kamer van Franse filmproducenten en exporteurs en de bijbehorende werknemersvakbonden. Producties voldoen steeds minder aan deze schalen, maar de overvloed aan arbeidskrachten betekent dat ze altijd freelancers vinden die bereid zijn minder betaald te worden om te werken.

Bij elk nieuw contract onderhandelen freelancers om rekening te houden met hun overuren, voorbereidingstijden en opslag, transportkosten… De huidige modus operandi is op de verpakking die deze regelingen omvat. Sommige technici (rekwisieten, geluidstechnici, elektriciens, machinisten) ontvangen een gereedschapsvergoeding die bij de ondertekening van het contract wordt onderhandeld. Sommige freelancers accepteren deelname aan de film als compensatie voor een laag salaris. Hun inkomen hangt dan af van de inkomsten van de film.

5 — Kun je een carrière in de film maken?

Hoewel de filmsector geen specifieke regels kent, blijft deze traditioneel sterk hiërarchisch. Een carrière wordt doorgaans stap voor stap opgebouwd, vooral voor technische beroepen. We beginnen als stagiair of eenvoudige assistent, dan worden we tweede assistent, eerste assistent en uiteindelijk teamleider. De overstap van het ene niveau naar het andere is vaak het resultaat van een combinatie van omstandigheden (een technicus die je vraagt om hem te vervangen, een productiemanager die je werft voor een hogere functie…). Maar het is ook een kwestie van geluk, relaties en meedogenloosheid.

Gemiddeld duurt het acht tot tien jaar om het hoogste niveau te bereiken, de tijd om ervaring op te doen, vakmanschap te verwerven en het vertrouwen en de erkenning van vakgenoten te krijgen.

6 — Hoe begin je?

De enige regel om te onthouden is om ontmoetingen te creëren! Voor een stage of een baan opent een netwerk van contacten de deuren sneller.

Netwerk — Heeft een familielid of vriend in de filmindustrie gewerkt? Aarzel niet om hem om hulp te vragen bij het vinden van een stageplaats of beter nog, als je al ervaring of opleiding hebt, als assistent. Het is niet de kleine duwtje die telt, maar wat je ermee doet. Als je het goed doet, bevelen we je aan, als je niet aan de verwachtingen voldoet, vergeten we je.

Opleiding — Scholen creëren concrete mogelijkheden voor contact met professionele docenten, stages of filmopdrachten die op school worden geplaatst. Maar het is ook een kans om de professionals van morgen te ontmoeten omdat de leerlingen van de scholen worden uitgenodigd om samen aan projecten te werken. Steeds meer scholen hebben ook hun eigen vereniging of alumni-register. Proberen te beginnen met een oud-student kan een pluspunt zijn omdat hij al weet wat je kunt.

De stage — De stage is prima facie om een stage te krijgen. Je moet weten hoe je moet forceren, maar zonder te overdrijven. De filmindustrie is een sector waar mensen op gevoel werken. Neem rechtstreeks contact op met een professional in het vakgebied dat je interesseert. Je vindt zijn contactgegevens in de professionele directories (Bellefaye, Gids van Producenten…).

Bel productiebedrijven om te vragen of ze stagiaires aannemen, in welk gebied en onder welke voorwaarden. Grote producties nemen veel stagiaires aan. De stagiaire is de laagste rang. Wat je ook doet, je wordt op dezelfde manier ingezet: koffie halen, als chauffeur spelen, de kapotte gloeilamp in de make-upbox vervangen… Zet je ego opzij en wees zo beschikbaar en efficiënt mogelijk. Als je nog geen specifieke ideeën hebt over de functie die je overweegt, stelt de stage je ook in staat om door de verschillende beroepen te navigeren en degene te ontdekken die het beste bij je past.

De korte film — Een ontmoetingsplaats en leeromgeving — is altijd de beste school aller tijden. Teams, bestaande uit potentiële professionals, zullen je echter vragen om op zijn minst de functie die je bekleedt te kennen, vooral in technische functies. Je moet operationeel zijn, maar je zult vergeven worden voor je proef- en foutmethoden. De betaling is niet aanwezig, maar je verwerft onschatbare ervaring. Vermenigvuldig de kansen om te draaien, zorg dat je opvalt (in de goede zin van het woord), een onmisbare afspraak.

De korte film is de voedingsbodem voor regisseurs. Ze zijn altijd op zoek naar competente en betrouwbare medewerkers voor toekomstige projecten en ze houden ervan zich te omringen met professionals die ze al kennen wanneer ze lange speelfilms lanceren. Bewaar een band van de korte films waaraan je hebt gewerkt om contact op te nemen met de lange filmproducties en hen te laten zien wat je kunt.

Advertenties — Waar vind je een baan of stage? Bij de ANPE van de podiumkunsten (er zijn een tiental antennes in grote provinciale steden), in de vakpers (Le Film français, Écran total, Le Technicien du film et de la vidéo…) of in de algemene pers, op internet (www.cortex-culturemploi.com; www.cagec.com; www.irma.asso.fr; www.bale.fr; www.bellefaye.com/).

7 — Wat is het vereiste opleidingsniveau?

Afstuderen en een opleiding hebben afgerond is niet verplicht in deze sector, velen hebben het on-the-job geleerd. Iedereen bedenkt zijn professionele pad volgens zijn wensen: meteen aan het werk of verder studeren. Dit hangt echter af van de beoogde functie. Technische beroepen die verband houden met beeld en geluid vereisen een opleiding. Na een opleiding is er geen garantie dat je werk zult vinden zodra je afgestudeerd bent, maar het kan daar wel aan bijdragen en je ook helpen om sneller de ladder op te klimmen (door te beginnen als tweede assistent in plaats van derde of stagiair). Als nieuwe afgestudeerden technisch operationeel zijn, moeten ze nog steeds alle volgende stappen van het beroep leren: de wensen van de regisseur begrijpen, de technische en artistieke middelen evalueren die nodig zijn om zijn doelen te bereiken, weten hoe je je moet gedragen en bewegen op een set, omgaan met de druk van geld en tijd, de arbeidsomstandigheden, de gemoedstoestand van iedereen beheren, werk en privéleven in balans brengen…

8 — Wat zijn de kansen?

Het volume van de werkgelegenheid is afgenomen. Het aantal Franse films blijft stabiel (209 in 2012 en 2013), met een dalende investering van -4,3% (tegen 1,02 miljard euro in 2013 tegenover 1,065 miljard euro in 2012). De gemiddelde schatting van een film is 4,8 miljoen euro. 19 Franse films met meer dan 10 miljoen zijn geproduceerd in 2013 (tegenover 33 films in 2012).

De opnames worden geëxporteerd, vooral naar Oost-Europese landen waar de lokale arbeidskrachten goedkoper zijn. Coproductieovereenkomsten voorzien ook in de verdeling van taken tussen de coproducerende landen (bijvoorbeeld decor voor de Fransen, haarstyling voor de Italianen, kostuums voor de Engelsen, enz.).

Werken in het buitenland. Voor degenen die in andere Europese landen willen werken, is de arbeidsmarkt niet beter. Wat de Verenigde Staten betreft, weigeren de vakbonden buitenlanders in te huren, tenzij ze een rechtsgebied hebben dat ze niet onder de Amerikanen vinden. Desondanks blijven sommige ruimtes open voor Franse artiesten (animatie bij Disney, speciale effecten bij ILM). Veel freelancers compenseren het gebrek aan werk door van de ene sector naar de andere te navigeren (film, televisie, theater, videoclips, advertenties, institutionele films, documentaires, enz.).

9 — Is er hulp?

Voor degenen die hun eigen film- of productiebedrijf willen oprichten, zijn er technische, financiële of creatieve hulp (voor schrijven, vóór de productie, na de productie, voor korte films, voor lange films), evenals wedstrijden en studiebeurzen.

Gemeenten, provinciale of regionale raden, lokale verenigingen hebben een budget voor culturele activiteiten en bieden subsidies voor projecten van minder dan 25 jaar.

Alternatief zijn hier enkele organisaties die je kunnen helpen:

ADAMI (Administratie van de rechten van artiesten en muzikanten) — Beheert de rechten van uitvoerende artiesten en besteedt een deel van de ontvangen vergoedingen ter ondersteuning van creatie, verspreiding en opleiding • 14-16, rue Ballu, 75009 Parijs, tel. 01.44.63.10.00.

Agentschap voor korte films — Deze vereniging opgericht in 1901 heeft als doel de verspreiding van korte films te bevorderen. Het lidmaatschap bedraagt 25€ per jaar voor beheerders en 80€ voor bedrijven en organisaties (50% korting het eerste jaar) • 77, rue des Cévennes, 75015 Parijs, tel. 01.44.69.26.60.

Vereniging Beaumarchais — Opgericht door de SACD (Société des auteurs et compositeurs dramatiques), helpt het jaarlijks ongeveer zestig auteurs (schrijfbursen, productiebursen) • 11 bis, rue Ballu, 75009 Parijs, tel. 01.40.23.45.46.

Emergence — Deze vereniging opgericht door Elisabeth Depardieu stelt jonge filmmakers in staat hun eerste lange filmproject te ontwikkelen en een model van de twee belangrijkste scènes van hun toekomstige film te draaien • 45, rue de Babylone, 75007 Parijs, tel. 01.71.18.12.75.

Scenario Workshop — Georganiseerd door La Fémis, ondersteunt het auteurs, regisseurs, professionals in de audiovisuele sector en entertainment bij de ontwikkeling van hun lange filmscenario • 6, rue Francœur, 75018 Parijs, tel. 01.53.41.21.12

CECI (Centrum voor film schrijven) — Sinds 1998 ondersteunt en superviseert het filmprojecten van allerlei aard (korte en lange films, documentaires, kunstfilms en essays over film) • 65, rue du Moulin, 27430 Andre, tel. 02.32.59.70.02.

CNC (Nationale Cinema Centrum) — Biedt financiële steun (selectieve hulp, voorschot op inkomsten, ontwikkelingshulp, herschrijven, coproducties, filmmuziek…) • 12, rue de Lübeck, 75016 Parijs, tel. 01.44.34.40.

GAN Stichting voor film — Financieel ondersteunt jonge filmmakers bij het maken van hun eerste film • 4-8, cours Michelet, 92082 Parijs La Défense cedex, tel. 01.70.94.25.16.

Hachette Stichting — Opgericht in 1989, biedt elk jaar een studiebeurs voor filmproducenten, auteurs van animatiefilms, documentaireauteurs en televisieschrijvers aan jongeren onder de 30 jaar (onder de 35 jaar voor televisieschrijvers) die een innovatief project realiseren • 121, avenue Malakoff, 75016 Parijs, tel. 01.40.69.18.73.

Marcel-Bleustein-Blanchet Stichting voor de roeping — Ondersteunt projecten voor jongeren van 18 tot 30 jaar in alle domeinen, inclusief korte films • 104, rue de Rennes, 75006 Parijs, tel. 01.53.63.25.90.

Sodapin — De Grote Prijs voor het beste scenario en de Junior Prijs voor het beste scenario (onder de 28 jaar) belonen elk jaar prijzen • c/o Sopadin 47, rue de Babylone, 75007 Parijs, tel. 01.47.05.00.15.

G.R.E.C. (Onderzoek en ) — Deze vereniging opgericht in 1901 helpt bij het creëren van eerste korte films • 14, rue Alexandre Parodi, 75010 Parijs, tel. 01.44.89.99.99.

Het Huis van de korte film — Deze vereniging opgericht in 1901 helpt bij het creëren van korte films. Voor een bijdrage van 60€ per jaar kun je profiteren van hun ontvangst- en adviesstructuur. Je kunt zelfs een cursus volgen (script schrijven, montage) • 10, passage de Flanders, 75019 Parijs, tel. 01.40.34.32.44.

Creative Europe — Media Frankrijk — Dit programma van de Europese Commissie ondersteunt de ontwikkeling van audiovisuele projecten met een Europese bestemming • 9, rue Ambroise Thomas, 75009 Parijs, tel. 01.47.27.12.77.

Gindou Cinema — Deze vereniging organiseert de Claude Nougaro prijs voor schrijven, die auteurs van een onuitgegeven fictiewerk en scenario voor korte films beloont (bestemd voor 15-25-jarigen die in Midi-Pyrénées wonen). Het organiseert ook in Aquitaine en Midi-Pyrénées voor 12-18-jarigen de scenario wedstrijd “Le Taste des Others”. • Le Bourg, 46250 Gindou, tel. 05.65.22.89.99.

Procirep — Biedt financiële steun aan productiebedrijven (korte films, televisiefictie, documentaires) om te investeren in het schrijven en ontwikkelen van projecten • 11 bis, rue Jean-Goujon, 75008 Parijs, tel. 01.53.83.91.91.

10 — Waar kan ik informatie over de sector vinden?

Neem contact op met professionele of sociale organisaties, zoals de CNC, of gerelateerd aan een beroep (Franse Vereniging van Cinematografische Fotografen, ARP — Auteurs, regisseurs, producenten, enz.); gemeenten, provinciale of regionale raden (financiële hulp, aankondigingen van castings, enz.), verenigingen, bibliotheken en lokale filmarchieven.